نوع پژوهش : طرح پژوهشی/ رساله / پایان نامه
پژوهشگران
1 گروه روانشنای، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
خلاصه پیشنهاده
هدف پژوهش حاضر بررسی و مقایسه توانمندی روایتدرمانی مبتنی بر درمانگر انسانی و مدل زبانی بزرگ (LLM) در استخراج، تحلیل و بازسازی روایت شخصی نوجوانان دارای هویت سردرگم است. با توجه به نقش بنیادین روایت در شکلدهی هویت و اهمیت «دیگری» در فرایند معناسازی، ظهور هوش مصنوعی تعاملی چالشی جدید در فهم روایت انسان و تأثیر آن بر هویت فردی ایجاد کرده است. پژوهش در دو فاز انجام میشود: در فاز اول توانایی مدل زبانی بزرگ برای استخراج روایت شخصی ارزیابی میشود. بدین منظور، پنج نوجوان در دو موقعیت جداگانه با درمانگر انسانی و مدل زبانی بهصورت صوتی گفتگو میکنند و روایت استخراجشده از هر دو منبع بر اساس شاخصهایی چون مضامین محوری، انسجام، دال مرکزی، توجه به جزئیات و الگوهای زبانی مقایسه و تحلیل میگردد. در فاز دوم کارآزمایی نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون و گروه کنترل انجام میشود؛ طی آن ۳۰ نوجوان دارای هویت سردرگم در سه گروه قرار میگیرند: گروه درمان انسانی، گروه تعامل با مدل زبانی و گروه گواه. هر دو گروه آزمایشی طی ده جلسه گفتگوی صوتی شرکت کرده و پس از مداخله، تغییرات روایت و هویت روایی با مقیاس داستان زندگی مکآدامز و پرسشنامه سبک پردازش هویت سنجیده میشود. دادهها با روشهای تحلیل مضمون، تحلیل محتوای روایی و ابزارهای پردازش زبان طبیعی تحلیل خواهند شد. نتایج این پژوهش میتواند درک عمیقتری از فرایند روایتسازی در هوش مصنوعی، ظرفیتها و محدودیتهای آن در بافتهای درمانی، و پیامدهای نظری و اخلاقی تعامل انسان–ماشین ارائه دهد و زمینهساز طراحی ابزارهای هوشمندتر در سلامت روان گردد.
)