وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری

قلدری از شایع‌ترین انواع خشونت در مدارس است و پیامدهای منفی بر سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دارد. گزارش یونسکو (۲۰۲۴) نشان می‌دهد که یک‌سوم نوجوانان در طول سال قربانی قلدری می‌شوند و این وضعیت احتمال تنهایی، اختلال خواب و افکار خودکشی را افزایش می‌دهد. پژوهش‌ها بیان می‌کنند که رفتارهای قلدرانه تحت تأثیر ویژگی‌های فردی و مهارت‌های تنظیم رفتاری قرار دارند. تکانشگری—به‌معنای رفتارهای سریع و بدون تأمل با بروز رفتارهای پرخاشگرانه و قلدرانه رابطه مثبت دارد، در حالی که خودکنترلی نقش بازدارنده داشته و می‌تواند رفتارهای آسیب‌زا را کاهش دهد. همچنین درگیری تحصیلی، که میزان مشارکت شناختی، عاطفی و رفتاری دانش‌آموز در یادگیری را نشان می‌دهد، به‌عنوان عاملی محافظتی در کاهش رفتارهای پرخطر شناخته می‌شود.

با توجه به حساسیت دوره متوسطه اول و کمبود مطالعات مرتبط با دانش‌آموزان دختر، پژوهش حاضر به بررسی رابطه تکانشگری، خودکنترلی و درگیری تحصیلی با گرایش به قلدری در دانش‌آموزان دختر مشهد می‌پردازد. هدف پژوهش، تحلیل نقش میانجی خودکنترلی و نقش تعدیلگر درگیری تحصیلی در این روابط و شناسایی پیش‌بینی‌کننده‌های اصلی قلدری است. پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بوده با نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای روی ۳۰۰ دانش‌آموز انجام می‌شود. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه تکانشگری بارات، پرسشنامه خودکنترلی تانجی، پرسشنامه درگیری تحصیلی ریو و مقیاس قلدری ایلی‌نویز است که همگی از روایی و پایایی مطلوب برخوردارند. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون، رگرسیون و در صورت نیاز مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل خواهند شد. یافته‌های پژوهش می‌تواند به طراحی مداخلات آموزشی برای کاهش قلدری و بهبود سلامت تحصیلی دانش‌آموزان کمک کند.